Kwekerij De Hessenhof

Lezingen in het land




In de wintermaanden ga ik graag op pad om aan de hand van digitale beelden meer te vertellen over ons vak en de boeiende plantenwereld. Dat kan voor allerlei groepen en verenigingen zijn. Het loopt uiteen van Groei & Bloei afdelingen, Tuinclubs, Plattelandsvrouwen, Rotaryclubs, Bijenverenigingen tot het spreken op een tuinbeurs of een open tuindag. Soms moeten er hele afstanden worden afgelegd en daarom vinden we een groep van 25 personen toch wel het minimum. Vanaf half september tot eind februari hebben we de meeste tijd hiervoor. Een korte beschrijving van de onderwerpen vindt U verderop in dit stukje.

Met een wee gevoel in het hart moesten we afscheid nemen van onze vertrouwde 6 x 6 dia´s. Maar we hebben er een hoge kwaliteitsbeamer voor terug die werkelijk schitterende beelden geeft. Bij een mooi groot scherm komt dit natuurlijk het beste uit. Als U daar voor kunt zorgen komt dat de presentatie zeker ten goede.

Als er nog vaste planten bloeien (en dit is midden in de winter natuurlijk niet het geval) is het afwisselend voor de toehoorders om aan de hand van levende planten wat te vertellen. De ervaring leert dat het erg gewaardeerd wordt als er planten voor de verkoop meegenomen worden, die in de lezing besproken zijn. Ik neem dan ook altijd wat kisten planten mee.

Sommige afdelingen of clubs organiseren een verloting. Soms wordt er ook een leuke plant aangeboden aan leden of bezoekers. Wij kunnen eventueel planten hiervoor opzij zetten waarbij we U 25% korting kunnen geven.

Ook is het mogelijk om bestellingen mee te nemen. Deze moeten wel twee dagen van tevoren schriftelijk of per e-mail doorgegeven worden. U kunt dit eventueel in uw convocatie vermelden. Het kan voor een aantal mensen, voor wie de afstand naar de kwekerij te groot is, zeer prettig zijn.

Het standaardtarief voor een lezing is Euro 140,- waarbij nog eventuele reiskosten komen van Euro 0,30 per kilometer. (Sorry, het is duurder geworden vanwege de aanschaf van digitale apparatuur)

Waar moet U voor zorgen:

- Scherm (bij voorkeur groot)

- Tafel, om de beamer op te zetten

- Verlengsnoer

- Microfoon (bij groepen groter dan 30 mensen)

- 3 tafels ( als U ervoor gekozen heeft dat ik planten ter verkoop meeneem)


ONDERWERPEN



1. "Het reilen en zeilen van een vasteplantenkwekerij, wat is er allemaal gebeurd in 25 jaar Hessenhof "

Zoals U misschien weet bestond de kwekerij in 2006 25 jaar. Er is heel wat veranderd als je de beginperiode vergelijkt met nu. Niet alleen in het sortiment wat oneindig veel uitgebreider is geworden, maar ook in de manier van werken. Ook U, als klant bent veranderd en gaat in meer of mindere mate mee met de modegrillen die ook in de plantenwereld heersen. Aan de hand van dia´s wordt dieper ingegaan op wat er zoal achter de schermen van een liefhebbers kwekerij, zoals de Hessenhof zeker is, moet gebeuren om een goed assortiment planten aan te kunnen bieden. De mensen hebben vaak geen idee wat er allemaal bij komt kijken en verwarren vaak een kwekerij met een tuincentrum wat beslist iets heel anders is. Op een kwekerij worden planten vermeerderd en opgekweekt. Hoe gaat dat in zijn werk? Hoe komen we aan nieuwe plantensoorten? Wij wisselen soorten uit met collega´s over de hele wereld, hetzij als zaad of als stek. Maar we doen zelf ook aan veredeling. Hoe gaat dit kruisen in zijn werk en zijn alle nieuwigheden wel zo goed? Waar kijken we naar als we nieuwe soorten in onze moederbedden beoordelen en waarom komen er zoveel op de composthoop terecht. De verschillende manieren van vermeerdering komen aanbod. Het maken van de potgrond, de afzet van de planten, wat gebeurt er in de winter. In dit hele verhaal voeren de planten de hoofdtoon en er worden veel dia´s getoond met vooral het nieuwere assortiment. Kortom een boeiende en vooral afwisselende lezing.



2. "Bijzondere en nieuwe vaste planten, een lezing voor de echte plantenfreaks- en verzamelaars"

Het assortiment vaste planten veranderd bijna met de week. Er komen zo onnoemelijk veel soorten en kruisingen bij dat het voor de gemiddelde planten liefhebber nauwelijks meer bij te houden is. Daarbij komt ook nog een keer dat er veel kaf onder het koren zit. Soms worden planten aangeboden onder de meest veelbelovende fantasienamen, waarna zo vaak uitkomt dat het weer het zoveelste teleurstellende zaairas blijkt te zijn. Nieuwe planten kunnen ontstaan door spontane zaailingen of door gerichte kruisingen, waar we wat dieper op in gaan. Echter ook uit het wild worden nog steeds nieuwe planten geïntroduceerd. Onder andere na het wegvallen van de barrière van de Oostbloklanden komen door verwoede plantenverzamelaars veel prachtige planten binnen handbereik. Op de kwekerij worden elk jaar weer veel nieuwe soorten opgeplant om ze op hun tuinwaarde te beoordelen. Dit is elk jaar weer erg leuk en spannend werk., waar na verloop van tijd veel van deze nieuwigheden op de composthoop belanden. Alleen de waardevolle soorten worden vermeerderd. Aan de hand van dia´s wordt op het een en ander wat dieper ingegaan.



3. "Schaduw planten en varens, planten met een enorme toekomst"

Men zou het niet zeggen, maar deze groep planten heeft misschien wel de grootste toekomst mogelijkheden. Bijna in elke tuin ontstaan in de loop der jaren schaduwhoekjes waar de bestaande beplanting wegkwijnt omdat de bomen of heesters die tien jaar geleden werden geplant te groot worden. Met een goede voorbereiding van de grond kan een hele fraaie subtiele beplanting kan worden aangelegd. Het assortiment varens wordt aan de hand van dia´s getoond, waarbij de bijzondere soorten niet zullen ontbreken. Varens is een liefhebberij van me en de laatste jaren merk ik dat ik niet de enige ben die ze mooi vind. Het is echt een modeplant aan het worden. Hierbij passen natuurlijk ook goed de schaduwplanten, wat natuurlijk een groot begrip is. De ene schaduw is de andere niet en ook hier zijn weer verschillende mogelijkheden. Vooral de wat onbekendere schaduwplanten komen aan bod. Vaak zijn het planten waarbij men wat geduld moet betrachten voordat ze laten zien wat ze te bieden hebben.



4. "Helleborus, Kerstroos of Lentenroos, de eeuwige favoriet van plantenliefhebbers"

Als er één plant de laatste tijd erg in de belangstelling is gekomen is het wel de Helleborus en aan die populariteit lijkt maar geen einde te komen. De bekendste soort is de Kerstroos, H. niger die al eeuwen in cultuur is, maar soms niet tot volle tevredenheid groeit. Natuurlijk wordt ingegaan op deze problemen en wat we eraan kunnen doen. Nooit geen problemen geeft de sterke H. hybride, die jammer genoeg geen officiële Nederlandse naam heeft. Lentenroos zou een goede benaming kunnen zijn, omdat deze planten vanaf de eerste, nog prille lentedag, meestal al half februari bloeien. Ze zijn al lang voor de sneeuwklokjes aanwezig en kunnen onze tuinen jaar in jaar uit verfraaien met hun bloemen. Deze bloemen komen voor in een kleurenspectrum van wit, geel, roze-rood, paars en zwart. De laatste jaren is er enorm gekruist om deze kleuren nog spectaculairder te maken en ook dubbele en anemoonbloemige vormen komen voor. Het einde is hier nog lang niet in zicht en aan de hand van dia´s wordt dieper ingegaan hoe de laatste stand van zaken is. Ook worden volop ideeën aan de hand gedaan om de Helleborussen te combineren met andere planten, zodat die moeilijk schaduwhoekjes die in voorjaar maar al te vaak saai zijn, wat opgevrolijkt worden.



5. "Bekende en onbekende vaste planten uit de Kaukasus, een boeiend reisverslag"

De Kaukasus was van oudsher een belangrijke bron van ons hedendaagse vaste planten assortiment. Veel planten die tot het zgn. ijzeren sortiment behoren komen hier vandaan, zoals bijv: Campanula lactiflora, Scabiosa caucasica, Stachys macrantha, Helleborus hybriden, maar ook onze bekende Laurierkers. Door de Russische overheersing van de Kaukasus landen is er na 1917 nauwelijks meer gebotaniseerd in deze gebieden. In de zomer van 1998 mocht ik samen met een groep Engelsen een tocht maken door Georgië, waarbij we een ongelooflijke verscheidenheid planten te zien kregen. Dit liep uiteen van bosplanten, bewoners van bergweiden tot alpine planten, waarbij opviel dat er naast de oude vertrouwde planten, volkomen onbekende schoonheden stonden die als tuinplant een gouden toekomst zouden kunnen hebben. Daarbij komt nog dat de meeste planten uit dit gebied in Nederland volkomen winterhard zijn. In deze dia serie een verslag van deze reis waarbij niet alleen plantenfoto´s getoond worden.



6. "Onderhoud en vermeerderen van vaste planten, hebben ze wel het eeuwige leven?"

Onder de term "vaste planten´ gaat een hele wereld aan planten schuil. Natuurlijk zijn het allemaal overblijvende planten of "doorlevende´planten zoals onze zuiderburen zeggen. Maar hoelang leven ze door ? Een Verbascum of een Monarda gaan maar een paar jaar mee, terwijl een Pioen of een Helleborus vaak tientallen jaren op dezelfde plek kan blijven staan. Wat kunnen we doen om de planten in goede conditie te houden zodat ze jaar in jaar uit rijk zullen bloeien. Hoe kunnen we de bloei rekken of uitstellen. Hoe krijgen we planten een tweede keer in bloei en wat kunnen we voor voorzorgsmaatregelen nemen dat de planten niet omvallen of ten onder gaan aan meeldauw. Hoe maskeren we gaten van voorjaarsbloeiers die vroeg afsterven. Al dit soort onderwerpen worden behandeld.

Na de pauze gaan we kijken hoe we onze favoriete planten kunnen vermeerderen. De drie methodes, zaaien stekken en scheuren komen uitvoerig aan bod met hun voor- en nadelen. Waarom kunnen sommige planten beter gestekt worden en andere juist gezaaid. Hoe winnen we zaad, hoe bewaren we het en wat is de beste tijd om te zaaien. En is stekken wel zo moeilijk als het lijkt?

Kortom, na deze avond zullen Uw vaste planten gedijen als nooit tevoren.



7. "Herfst, het vergeten seizoen, gaan we nog wat doen in de tuin?"

Nog niet zo lang geleden was het de normaalste zaak om in de herfst je tuin in te planten. Een oude tuinmansspreuk luidt: "Wat je in de lente plant kan groeien, maar wat je in de herfst plant móet groeien". Deze goede gewoonte raakt helaas steeds meer in onbruik. Heel jammer, want je mist niet alleen het meest ideale plantseizoen, maar ook de planten die in het najaar bloeien. Wij kopen immers voor het overgrote deel planten als ze in bloei staan. Op de kwekerijen worden elke herfst minder planten verkocht, de tuincentra doen ze in de uitverkoop om plaats te maken voor de kerstballen. We zien dit in de tuinen terug; tot in de zomer is er nog voldoende kleur, maar vanaf augustus wordt het snel minder. Juist zo´n knallende eindfinale van herfstplanten, met warme kleuren van oranje brons en rood blijft in lang in onze herinnering zodat we er ´s winters nog een beetje op kunnen teren. Bij deze lezing gaan we een keur aan mooie kleurige herfstbloeiers bekijken en hopen de mensen enthousiast te maken om in dit jaargetijde nog wat aan hun tuin te doen.



8. "Zachte winters, nieuwe kansen, gemakkelijk genieten van exotische planten."

Op onze kwekerij, De Hessenhof in Ede, staan zo'n 5000 verschillende soorten moederplanten uitgeplant. Elk jaar proberen we wel een paar honderd nieuwe soorten planten uit. Veel van deze planten komen uit streken als Z.Afrika, Z-Amerika, Californië, India, Z.O. China en Taiwan. Gebieden die een veel warmer klimaat hebben dan het onze.

Met de ervaringen van de laatste tien jaar is het verbazingwekkend welke er allemaal van deze planten op onze kwekerij overleven. Het is niet zozeer de warme zomer die daarbij de doorslag geeft, maar vooral de milde winter, die het voor veel planten mogelijk maakt om in het voorjaar zonder beschadigingen weer uit te lopen. Vaak scheelt het ook om juist niet zoveel aan de grond te doen, deze aan de schrale kant te houden om de planten veel beter te laten overwinteren.

In deze serie worden veel van deze planten getoond met tips hoe je ze vaak met een klein beetje hulp toch door een strengere winter heen helpt.



9. "De ongekende weelde van voorjaarsbloeiers, er is meer dan Violen en primula´s"

Wie in het voorjaar naar het tuincentrum gaat om lentebloeiers aan te schaffen komt zo op het eerste gezicht niets tekort. Het lijkt wel of alles in bloei staat, of het nu voorgetrokken is of niet. Bij nadere beschouwing blijkt dat maar een paar soorten vaste planten de hoofdmoot vormen. Waarom? Omdat ze zo gemakkelijk in grote aantallen te kweken zijn. Dat is jammer want op deze wijze missen we veel van de charme die de rijkdom aan voorjaarsplanten biedt. Er zijn honderden soorten die jammer genoeg nauwelijks aangeboden worden omdat ze voor de groothandel ( en 90% van de in Nederland aangeboden planten stammen daar vanaf) te traag zijn om op te kweken. En traag in de opkweek betekent zeker niet dat ze moeilijk zijn. Integendeel, het is meestal zo dat dit soort planten juist jarenlang zonder omkijken vast in de tuin kunnen blijven staan en elk jaar in omvang toe nemen. Kom daar maar eens om bij een Viool of een Primula die bijna jaarlijks gescheurd moet worden.

Wel is het zo dat deze planten vaak op het moment van aankoop nog niet voldoende tonen, nog niet visueel aantrekkelijk zijn, zoals de handel dat noemt. Ook moet U in het begin moet wat extra geduld betrachten, want het duurt vaak een paar jaar voordat de plant haar volle schoonheid toont. Dat zorgt er vaak voor dat dit soort planten op de kwekerij blijven staan en tot winkeldochters verworden.

In deze lezing laten we U tientallen voorjaarsbloeiers zien die de moeite waard zijn om in Uw tuin aan te planten. We vertellen wat over de verzorging en met welke zich laat ontwikkelende planten U ze het best kunt combineren zodat U zo lang mogelijk van bloei kunt genieten.



10. "Voortplanting op de traditonele manier ofwel hoe zouden vaste planten vermeerderd moeten worden."

Een 'echte' vasteplantenkwekerij wordt steeds unieker in ons land. Onder echt versta ik: het zelf opkweken van planten, dus vanaf het eerste zaadje of stekje. Dat zaadje komt dan niet uit een pakje, maar wordt gewonnen van onze eigen moederplanten die we in de 25 jaar dat we de kwekerij bestieren zorgvuldig verzameld hebben en voortdurend op tuinwaarde controleren. Dat lijkt heel vanzelfsprekend. De zaadjes en stekken die van de moederplanten komen. Maar tegenwoordig is dat niet meer zo. Moederplanten zijn maar lastig, nee we bestellen onze zaden wel van de zaadleverancier (al dan niet vers en wel of niet soortecht) en we bestellen ons geworteld stek wel bij de grote massavermeerderingsbedrijven waar Nederland heel goed in is. En tenslotte kopen we alle wat moeilijk te vermeerderen soorten wel als weefselkweekmateriaal in bij een laboratorium.

Het kan dus nog steeds anders, kleinschaliger weliswaar, maar op een evenwichtige manier. Van de 5000 soorten vaste planten die in de moederplantentuin staan wordt ongeveer 25% gezaaid, 50% gestekt en 25% gedeeld. Wat zijn de voor- en nadelen van de verschillende methodes? De meest natuurlijke manier is zaaien, maar deze geeft ook de variatie. Wanneer willen we deze niet en wanneer wel? En hoe gaat dat zaaien in zijn werk? We hebben te maken met vorstkiemers, licht - en donkerkiemers e.d. Hoe lang duurt het tot je een leverbare plant hebt en is dat nog van invloed voor de levensduur van deze plant? Er valt hier heel veel over te vertellen.

Heel belangrijk voor onze kwekerij (De Hessenhof in Ede) is ook de veredeling van soorten. Sommige mensen vinden dit maar onzin. Waarom zouden de planten uit de natuur verbeterd moeten worden. Ik neem als voorbeeld hier de Helleborus (Kerstroos) een specialiteit van ons. Het wilde type hiervan heeft het in ons zachte, wisselvallige zeeklimaat toch maar moeilijk. Door de verschillende eigenschappen van een aantal soorten te combineren hebben we nu onder de Helleborus hybriden een fantastische gemakkelijke tuinplant, die nauwelijks verzorging nodig heeft. Over deze veredeling en selectie gaan we het ook hebben.

Dit wordt beslist geen wetenschappelijke voordracht, maar wel een praktisch verhaal over het wel en wee van de generatieve en vegetatieve vermeerdering van planten op onze kwekerij.



11. "Plus planten, planten die iets extra´s opleveren voor de natuur om ons heen en deze ook aantrekken."

Jammer genoeg gaat het niet goed met de natuurlijke tuinen in ons land. Kijkt U zelf maar eens naar de nieuwe tuinen die aangelegd worden. Zeker in de nieuwbouwwijken is het allemaal bestrating en stenen wat de klok slaat. Dood materiaal dus. Een paar vazen symmetrisch erin geplaatst en er wordt al gepraat over "design´ Vervolgens worden in de herfst nog een paar chrysantenbollen voor de deur gezet, die ook al niets voor de natuur opleveren. Sterker nog, ze zijn behandeld met chemische remstoffen en vertakkingsmiddelen en met hun dubbele bloemen volkomen tegennatuurlijk.

Het kan ook anders. Nog nooit hebben we zo´n grote keus gehad aan prachtige planten die bijen, vlinders zweefvliegen, vogels en al dies meer trekken. Je kunt je daarin beperken tot alleen inheemse planten, maar je kunt ook verder om je heen kijken. Uit de hele wereld komen planten die in onze tuin dit natuurlijke leven aantrekken en versterken. Daarbij snijdt het mes aan twee kanten, want ze zijn ook nog eens mooi.

Belangrijk daarbij is wel wat de eisen zijn van de plant. Zo passeren droogteminners, planten voor schrale grond, schaduwplanten en vochtminners de revue. Hoe meer je de plant aanpast aan de plaats, hoe minder is het onderhoud en hoe meer zal de natuur er aan hebben. En ook: waar haal ik eigenlijk die planten? Zijn die nog wel te krijgen in een tijd waarin grote tuincentrumketens, doe-het-zelf zaken en supermarkten het aanbod bepalen. Dat valt niet mee in een tijd dat onze tuinbouw steeds meer een industrie geworden is, waar alles draait om snelle, vaak opgejaagde planten in een beperkt sortiment.

We hopen U met deze lezing te inspireren om tegen de heersende mode weer eens bezig te gaan met een echte plantentuin, een levende plantentuin!



Klik op print om deze pagina te printen.